SITE NAVIGATION

 
 
 
 
 
 
 

 

บทบาทของ ของวิทยุโทรทัศน์เพื่อการศึกษา ในโลกของสื่อยุคใหม่

พ.ต.ท. หญิง ดร. ศิริวรรณ อนันต์โท

บทความนี้เป็นข้อคิดเห็นจากนักวิชาการในประเทศอังกฤษ เกี่ยวกับการทบทวนบทบาทของโทรทัศน์เพื่อการศึกษา

ในประเทศอังกฤษนั้น BBC หรือ British Broadcasting Corporation ได้มีบทบาทอันยาวนานในการใช้วิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์เพื่อการศึกษา การส่งวิทยุกระจายเสียงไปยังโรงเรียนได้เริ่มขึ้นในปี 1920 ( พ . ศ . 2463) และเมื่อมหาวิทยาลัยเปิดแห่งประเทศอังกฤษ (British Open University) ได้เริ่มดำเนินการขึ้นในปี 1969 ( พ . ศ . 2512) BBC จึงได้เข้ามาเป็นพันธมิตรที่สำคัญในการก่อตั้งระบบการศึกษาทางไกล ปัจจุบันนี้ การออกอากาศรายการเพื่อการศึกษาของ BBC จะกระทำในช่วงที่เรียกว่า “learning zone” หรือช่วงหลังเที่ยงคืน จนกระทั่งรุ่งเช้า และยังมีรายการจำนวนมากที่ถูกผลิตและเผยแพร่ทางวิดีโอเทป ค่าใช้จ่ายในการผลิตและเผยแพร่รายการวิทยุโทรทัศน์ของมหาวิทยาลัยเปิด หรือ OU (Open University) ในประเทศอังกฤษทุกวันนี้ คิดเป็น 10 เปอร์เซ็นต์ของค่าใช้จ่ายทั้งหมดของมหาวิทยาลัย คือประมาณ 12 ล้านปอนด์จากงบประมาณประจำปี 120 ล้านปอนด์ อย่างไรก็ตามการผลิตรายการวิทยุโทรทัศน์เป็นการลงทุนที่สูงกว่าการใช้สื่อสิ่งพิมพ์ ดังนั้นการศึกษาทางไกลส่วนใหญ่จาก OU จึงเน้นการใช้ตำรามากกว่า

ความเปลี่ยนแปลงในวงการโทรทัศน์เพื่อการศึกษาในยุโรป

การเปลี่ยนแปลงทางด้านเทคโนโลยีมีอิทธิพลอย่างมากต่อระบบการศึกษาทางไกล ในทวีปยุโรป บริษัท EUROSTEP และ EuroPACE ได้เริ่มนำระบบการส่งสัญญาณผ่านดาวเทียมมาใช้ส่งสัญญาณโทรทัศน์เพื่อการศึกษา การเผยแพร่ความรู้ไปยังผู้เรียนจึงทำได้กว้างขวางขึ้นกว่าเดิม แม้ว่าการให้บริการดาวเทียมของสองบริษัทนี้จะให้ผลในการสร้างสรรค์สติปัญญา แต่ปรากฏว่าไม่ได้รับผลสำเร็จในทางธุรกิจ เนื่องจากนักคิดหลายคนในยุโรปเห็นว่าการใช้โทรทัศน์เพื่อการศึกษาทางไกลนั้นเป็นความล้มเหลว โดยมีเหตุผลสนับสนุนดังต่อไปนี้ :

โทรทัศน์เพื่อการศึกษาเอาชนะอุปสรรคเรื่องสถานที่ได้ แต่ไม่สามารถเอาชนะอุปสรรคเรื่องเวลา ( หมายถึงผู้เรียนสามารถเรียนได้จากสถานที่ต่างๆ แต่ต้องมีการนัดหมายเวลาที่แน่นอน ) อย่างไรก็ตาม อุปสรรคข้อนี้สามารถขจัดได้โดยการอัดรายการศึกษาไว้ในรูปแบบของวิดีโอเทป และ CD-ROM ซึ่งผู้เรียนจะไม่พลาดโอกาสในการติดตามชมรายการ

โทรทัศน์เพื่อการศึกษามีข้อจำกัดเรื่องคลื่นความถี่วิทยุ ซึ่งเป็นอุปสรรคในการขยาย ช่องทางการออกอากาศ แต่เทคโนโลยีที่ทันสมัยก็ช่วยแก้ปัญหาได้ ในยุโรปขณะนี้นั้นมีดาวเทียมที่ใช้ในการส่งสัญญาณโทรทัศน์เป็นจำนวนมาก แต่ก็มีโทรทัศน์เพื่อการศึกษาไม่มากนักจากจำนวนโทรทัศน์กว่า 250 ช่องที่มีอยู่ นอกจากนั้น หลายๆประเทศในยุโรปก็รับข่าวสารทางเคเบิลทีวีกันอย่างแพร่หลาย ที่สำคัญที่สุดคือเทคโนโลยีระบบดิจิตัลมีความสามารถบีบอัดสัญญาณและทำให้มีช่องโทรทัศน์เพิ่มมากขึ้นได้ ตัวอย่างเช่น ประเทศอังกฤษในปี 1997 ( พ . ศ . 2540) มีการใช้ระบบดิจิตัลขยายช่องอนาล็อกจำนวน 4 ช่อง เป็น 18 ช่องด้วยระบบดิจิตัล ปัญหาเรื่องการขาดแคลนคลื่นความถี่จึงไม่น่ากังวล

การผลิตรายการโทรทัศน์เพื่อการศึกษามีค่าใช้จ่ายสูง แม้จะมีผู้กล่าวว่าการคำนวณ ค่าใช่จ่ายในการผลิตรายการโทรทัศน์น่าจะคิดจากค่าเฉลี่ยของผู้ชม แต่รายการโทรทัศน์เพื่อการศึกษาคงยากที่จะได้รับความนิยมจากผู้ชมมากเท่ารายการบันเทิง ดังนั้นค่าผลิตก็ยังนับว่าสูงมากอยู่ดี อย่างไรก็ตาม การนำเทคโนโลยีระบบดิจิตัลเข้ามาช่วยในการผลิต จะทำให้ประหยัดเวลาและลดค่าใช้จ่ายในการผลิตลงได้มากขึ้น

โทรทัศน์เพื่อการศึกษามีรูปแบบการนำเสนอที่ตรงไปตรงมาเกินไป และไม่มีลักษณะการโต้ตอบกันได้ทันท่วงที (Interactivity) ระหว่างผู้สอนและผู้ชม จึงทำให้รายการน่าเบื่อ แต่มีผู้เรียนบางคนให้ความเห็นว่า Interactivity หรือปฏิกิริยาโต้ตอบระหว่างผู้เรียนและผู้สอนไม่ได้ส่งผลดีต่อการเรียนเสมอไป เพราะบางวิชาอาจไม่จำเป็นต้องมีการโต้ตอบกันสดๆ หรือบางครั้งการโต้ตอบกันอาจเป็นการขัดจังหวะการเรียนของผู้เรียนอื่นๆโดยไม่สมควร ดังนั้นจึงควรกำหนดเวลาและสถานที่เฉพาะไว้สำหรับ Interactivity หรือการซักถามโต้ตอบระหว่างผู้เรียนและผู้สอนให้เหมาะสม นอกจากนั้น ยังมีการศึกษาของ Sir John Daniel อดีตรองอธิการบดีแห่ง British Open University ที่ยืนยันว่าค่าใช้จ่ายในการใช้ระบบ Interactivity นั้น ( อาจเป็นการใช้ โทรศัพท์ โทรสาร หรือ E-mail) จะเพิ่มขึ้นตามสัดส่วนของจำนวนผู้เรียน ซึ่งมากกว่าการเรียนทางไกลแบบอิสระ (Independent activity) มาก ดังนั้นผู้บริหารจึงควรคำนึงถึงปัจจัยนี้ด้วย

บทสรุป

จากบทความข้างต้นนั้น คงจะเห็นได้ว่าข้อจำกัดในด้านต่างๆของโทรทัศน์เพื่อกาศึกษานั้น สามารถขจัดให้หมดไป หรือแก้ไขให้ดีขึ้นได้ นอกจากนั้นยังสามารถปรับเปลี่ยนบทบาทให้เหมาะสมกับระบบการส่งและเผยแพร่ข้อมูลในรูปแบบใหม่ ตลอดจนระบบการศึกษาใหม่ได้ๆอย่างดีอีกด้วย ดังนั้น เชื่อได้ว่าโทรทัศน์เพื่อการศึกษา จะยังคงมีอนาคตที่สดใสในระบบการศึกษาทางไกลอย่างแน่นอน

( ที่มา : http://www.shu.ac.uk/virtual_campus/ligis/10/future1.htm)

 

                  

 

COPYRIGHT 2006 ALL RIGHTS RESERVED DIREKKUNG